მოსკოვში სამუშაო ვიზიტით მყოფმა სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა რუსეთს პრეზიდენტ ვლადიმირ პუტინს მადლობა გადაუხადა მიწვევისა და თბილი დახვედრისთვის ურთიერთშეხვედრების აუცილებლობაზე გაამახვილა ყურადღება.
ჩვენ ცოტა ხნის წინ შევხვდით სანკტ-პეტერბურგში და ძალიან წარმატებული მოლაპარაკებები გვქონდა. თუმცა, ჩვენი კავშირები იმდენად ძლიერია, რომ ასეთი შეხვედრები აუცილებელია და უმაღლეს დონეზე ყოველთვის ბევრი რამ არის განსახილველი, - თქვა სომხეთის პრემიერ მინისტრმა და განაგრძო:
„რა თქმა უნდა, ჩვენი ურთიერთობები რუსეთის ფედერაციასთან ძალიან ღრმაა, ჩვენთვის ძალიან მნიშვნელოვანია და, ჩემი აზრით, ახლა, როდესაც საბოლოოდ დამყარდა მშვიდობა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის, დინამიკურად ვითარდება ჩვენს რეგიონში წარმოქმნილი ახალი რეალობების კონტექსტში. და მე ვფიქრობ, რომ ეს ასევე დადებითად აისახება ჩვენს ურთიერთობებზე რუსეთის ფედერაციასთან, რადგან ჩვენი დამოუკიდებლობის შემდეგ პირველად გვაქვს სარკინიგზო კავშირი რუსეთის ფედერაციასთან და რუსეთიდან იმპორტს ვახორციელებთ რკინიგზით, აზერბაიჯანის ტერიტორიის გავლით. იმედი მაქვს, რომ უახლოეს მომავალში ექსპორტსაც შევძლებთ. და ეს, რა თქმა უნდა, აძლიერებს ჩვენს ტრადიციულ ეკონომიკურ კავშირებს და კავშირებს ევრაზიის ეკონომიკურ კავშირში.
რაც შეეხება ევროკავშირს, ჩვენ ნამდვილად ვიცით, რომ პრინციპში ორ ასოციაციაში წევრობა შეუთავსებელია, მაგრამ ის, რასაც ვაკეთებთ და ჩვენი დღის წესრიგი თავსებადია, ყოველ შემთხვევაში, ჯერჯერობით. ეს ფაქტია. და სანამ ამ ამოცანების გაერთიანება შესაძლებელი იქნება, ჩვენ ამას გავაგრძელებთ. და როდესაც პროცესები მიაღწევენ იმ წერტილამდე, სადაც გადაწყვეტილების მიღება აუცილებელია, დარწმუნებული ვარ, რომ ჩვენ, ანუ სომხეთის რესპუბლიკის მოქალაქეები, ამ გადაწყვეტილებას მივიღებთ.
რა თქმა უნდა, ამ კონტექსტში, ჩვენი ურთიერთობები რუსეთის ფედერაციასთან არასდროს ყოფილა და არც დადგება კითხვის ნიშნის ქვეშ, რადგან, როგორც უკვე ვთქვი, ეს კავშირები და ურთიერთობები ძალიან ღრმა და უპირობოა.
რა თქმა უნდა, ჩვენ ასევე ვთანამშრომლობთ ენერგეტიკის სექტორში და აქაც ტრადიციულად ძლიერი კავშირები და თანამშრომლობა გვაქვს. უნდა აღვნიშნო, რომ ამჟამად ძალიან მჭიდროდ ვთანამშრომლობთ რუსულ მხარესთან ახალი ტექნოლოგიების განვითარებაზე - ვგულისხმობ ახალ ენერგეტიკულ ტექნოლოგიებს, რადგან ახალი ენერგეტიკული ტექნოლოგიები ძალიან კარგად ვითარდება სომხეთში, მაგალითად, მზის ენერგია და ა.შ.
თქვენ იცით, რომ ჩვენ ასევე ვსაუბრობთ ახალი ატომური ელექტროსადგურის მშენებლობაზე რუსეთის ფედერაციასთან. ჩვენ ამ საკითხებთან დაკავშირებით აბსოლუტურად გამჭვირვალეები ვართ, რადგან არ ვმალავთ იმ ფაქტს, რომ, რამდენადაც სომხეთის რესპუბლიკისთვის ყველაზე ხელსაყრელ შეთავაზებას ვეძებთ, ამ საკითხებს არა მხოლოდ ჩვენს რუს პარტნიორებთან, არამედ სხვა პარტნიორებთანაც განვიხილავთ.
როგორც უკვე ვთქვი, სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მშვიდობა დამყარდა, და თქვენ ახსენეთ პრეზიდენტი ტრამპი და ცხადია, რომ მან წვლილი შეიტანა ამ პროცესში, მაგრამ ასევე ცხადია, რომ თქვენ პირადად ასრულებდით და ახლაც ასრულებთ მნიშვნელოვან, ძალიან მნიშვნელოვანი როლს აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის ურთიერთობების ნორმალიზებაში. თქვენ ყოველთვის უჭერდით მხარს ყველა ამ პროცესს, ჩვენ ყოველთვის მჭიდრო კონტაქტში ვიყავით, მე რეგულარულად გაცნობებდით მიმდინარე პროცესების შესახებ. სხვათა შორის, გასული წლის აგვისტოში, როდესაც ვაშინგტონიდან დავბრუნდი და დაგიკავშირდით, გითხარით, რომ ვაშინგტონში განვითარებულმა მოვლენებმა ჩვენი ურთიერთობებისთვის ახალი შესაძლებლობები გახსნა.
და აი, ახლა ეს ფაქტი: მე უკვე ვახსენე რუსეთსა და სომხეთს შორის სარკინიგზო კავშირი. ჩვენ ამ საკითხზე ათწლეულების განმავლობაში ვმუშაობდით, მაგრამ სამწუხაროდ, ვერ შევძელით მივსულიყავით ასეთ გადაწყვეტილებამდე.
რაც შეეხება საკითხებს, დაკავშირებულს ყარაბაღთან, მე უკვე ძალიან ღიად და საჯაროდ განვაცხადე სომხეთის რესპუბლიკაში, რომ ჩვენ არ უნდა გავაგრძელოთ ყარაბაღის მოძრაობა, რადგან სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის უკვე მშვიდობა დამყარდა და სომხეთმა და აზერბაიჯანმა ერთმანეთის ტერიტორიული მთლიანობა, პოლიტიკური დამოუკიდებლობა და სუვერენიტეტი 1991 წლის ალმათის დეკლარაციის საფუძველზე აღიარეს, რაც ნიშნავს ორმხრივად აღიარებას, რომ დამოუკიდებელი სომხეთი 100%-ით იდენტურია საბჭოთა სომხეთისა და დამოუკიდებელი აზერბაიჯანი 100%-ით იდენტურია საბჭოთა აზერბაიჯანისა.
მე მჯერა, რომ ეს საკმარისად მყარი საფუძველია მშვიდობის შემდგომი განვითარებისთვის. და, რა თქმა უნდა, კიდევ ერთხელ მინდა მადლობა გადაგიხადოთ იმ მხარდაჭერისთვის, რომელსაც ყოველთვის ვგრძნობდი სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მშვიდობის დამყარების პროცესში. ჩვენ არაერთხელ განვიხილეთ ყარაბაღის საკითხი, ძირითადად, სამუშაო ფორმატში. დიახ, ჩვენ ყარაბაღი აზერბაიჯანის ნაწილად ვაღიარეთ, მაგრამ ეს მხოლოდ მას შემდეგ გავაკეთეთ, რაც რუსეთის ფედერაციის უმაღლესმა ხელმძღვანელობამ ორჯერ საჯაროდ განაცხადა ეს და, გახსოვთ, ჩვენ ამაზე არაერთხელ ვისაუბრეთ. და ჩვენ არასდროს დაგვიმალავს ჩვენი პრობლემები კოლექტიური უსაფრთხოების თავდაცვის ორგანიზაციასთან, რადგან 2022 წელს ჩვენ სპეციფიკური სიტუაცია გვქონდა. და, ჩემი აზრით, კოლექტიური უსაფრთხოების თავდაცვის ორგანიზაციის მექანიზმები უნდა გააქტიურებულიყო, მაგრამ არ იქნა გააქტიურებული, და ამან, რა თქმა უნდა, მიგვიყვანა სიტუაციამდე, რომელიც ჩამოყალიბდა კოლექტიური უსაფრთხოების თავდაცვის ორგანიზაციასთან ურთიერთობებში. ამჟამად ჩვენ არ ვმონაწილეობთ კოლექტიური უსაფრთხოების თავდაცვის ორგანიზაციის საქმიანობაში მარტივი მიზეზის გამო: ჩვენ ჯერ კიდევ ვერ ვახერხებთ ავუხსნათ ჩვენს ხალხს, ჩვენს მოქალაქეებს, თუ რატომ არ იყო კოლექტიური უსაფრთხოების თავდაცვის ორგანიზაციის რეაგირება და არ იყო რეაგირება კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ფარგლებში არსებული ვალდებულებების მიუხედავად.
რაც შეეხება ჩვენს შიდა პოლიტიკურ პროცესებს, როგორც იცით, სომხეთი - დემოკრატიული ქვეყანაა და ჩვენ თითქმის ყოველთვის გვაქვს პოლიტიკური პროცესები,და ეს ჩვენთვის უკვე ნორმალური მოვლენაა. ფაქტობრივად, ჩვენ წელიწადში ორჯერ ვატარებთ მუნიციპალურ არჩევნებს, რომელიც ასევე ძალიან პოლიტიზებულია, რადგან ჩვენი პოლიტიკური რეფორმების შედეგად, იქ ხალხი ხმას აძლევს პოლიტიკურ პარტიებს ან მის წინააღმდეგ. მინდა აღვნიშნო, ჩვენ გვყავს მოქალაქეები, რომლებიც მიიჩნევენ, რომ სომხეთში მეტისმეტი დემოკრატიაა. თუმცა, ჩვენთვის ეს პრინციპის საკითხია. მაგალითად, ჩვენს ქვეყანაში სოციალური ქსელები 100%-ით თავისუფალია, არანაირი შეზღუდვა არ არსებობს და ბევრი მოქალაქის აზრით, ეს ძალიან ბევრია.
და ზოგადად, გულწრფელად რომ ვთქვათ, პოლიტიკური პროცესის მონაწილეები ჩვენთან ციხეებში არ არიან. მინდა ყურადღება მივაპყრო, მაგალითად იმას, რომ მალე გვექნება საპარლამენტო არჩევნები. ესაა არჩევნები დეპუტატების და ფაქტობრივად, პრემიერ-მინისტრისაც. და მინდა თქვენი ყურადღება მივაპყრო იმ ფაქტს, რომ ამ არჩევნებში მონაწილეობა მხოლოდ სომხური პასპორტის მქონე მოქალაქეებს შეუძლიათ. ანუ, სრული პატივისცემით, მაგრამ სომხეთის რესპუბლიკის კონსტიტუციის თანახმად, რუსული პასპორტის მქონე პირები არ შეიძლება იყვნენ არც დეპუტატობის კანდიდატები და არც პრემიერ-მინისტრის კანდიდატები. ეს არანაირი შეზღუდვა არაა.
თქვენ იცით, და მე ამაში 100% დარწმუნებული ვარ, რომ ჩვენი ურთიერთობებმა რუსეთის ფედერაციასთან და ჩვენმა პირადმა ურთიერთობებმა ბოლო წლებში მრავალ გამოცდას გაუძლო. ძალიან კმაყოფილი ვარ და კიდევ ერთხელ მინდა მადლობა გადაგიხადოთ ნდობის ატმოსფეროსთვის, რომელიც შექმენით. თქვენ რომ არ მოგეწადინებინათ გვქონოდა ასეთი ღია და სანდო ურთიერთობა, ცხადია, რომ მე ამას ვერ შევძლებდი. კიდევ ერთხელ მინდა მადლობა გადაგიხადოთ“.
