ევროკომისიამ ევროპის საზღვრისა და სანაპირო დაცვის სააგენტოს, Frontex-ის უფლებამოსილების მნიშვნელოვნად გაფართოების ინიციატივა წამოაყენა. სააგენტო ევროკავშირის ქვეყნებს გარე საზღვრების კონტროლსა და იმ ადამიანების ევროკავშირის ფარგლებს გარეთ დაბრუნებაში ეხმარება, რომლებსაც იქ დარჩენის უფლება არ აქვთ.
27 ოქტომბერს წარდგენილი წინადადების თანახმად, Frontex-ის მუდმივმოქმედმა კორპუსმა 2027 წლისთვის მოქმედი წესებით გათვალისწინებულ 10 ათას ადამიანს უნდა მიაღწიოს, 2041 წლისთვის კი ეს რიცხვი 30 ათასამდე უნდა გაიზარდოს. სააგენტო ასევე მიგრანტთა დაბრუნების საკითხებში ევროკავშირის მთავარი ოპერატიული ორგანო უნდა გახდეს.
"ჩვენ თავად უნდა გადავწყვიტოთ, ვის შეუძლია ევროკავშირში შემოსვლა, ვის შეუძლია დარჩენა და ვინ უნდა დატოვოს ევროკავშირი", — განაცხადა ევროკომისარმა შინაგან საქმეთა და მიგრაციის საკითხებში, მაგნუს ბრუნერმა.
დეპორტაციის შესახებ გადაწყვეტილებებს კვლავ ეროვნული ხელისუფლებები მიიღებენ და შესაბამისი ოპერაციებიც მათი პასუხისმგებლობით ჩატარდება. Frontex იმ ადამიანების დამოუკიდებლად მოძებნის უფლებამოსილებას ვერ მიიღებს, რომლებიც დაბრუნებას ექვემდებარებიან. ევროკავშირის ქვეყნების მოთხოვნით, სააგენტო შეძლებს, დახმარება გაუწიოს მათ ნებაყოფლობითი და იძულებითი დაბრუნების ორგანიზებაში, ფრენებისა და ლოგისტიკის ჩათვლით.
ახალი უფლებამოსილებები Frontex-ს საშუალებას მისცემს, მიგრანტების უკან გაბრუნებაში დაეხმაროს არა მხოლოდ ევროკავშირიდან, არამედ სხვა ქვეყნებიდანაც — მაგალითად, ტრანზიტული ქვეყნიდან — წარმოშობის ქვეყანაში. ასეთი ოპერაციების ჩასატარებლად საჭირო იქნება ევროკავშირსა და შესაბამის ქვეყანას შორის ოფიციალური შეთანხმება, ევროპარლამენტის თანხმობა და გაუძევებლობის პრინციპის დაცვა, რომელიც კრძალავს ადამიანების იქ გაგზავნას, სადაც მათ დევნა ან სასტიკი მოპყრობა ემუქრებათ.
ევროკომისიის მონაცემებით, ყოველი 100 ადამიანიდან, რომელსაც ევროკავშირის დატოვება დაევალა, ფაქტობრივად მხოლოდ 32-33 ბრუნდება. ამასთან, Frontex შემდგარი დაბრუნებების თითქმის ნახევარში მონაწილეობს: 2025 წელს სააგენტოს მხარდაჭერით ევროკავშირიდან 63,5 ათასი ადამიანი გაგზავნეს — ფაქტობრივად, დაბრუნებული მიგრანტების საერთო რაოდენობის 43 პროცენტი.
ევროკომისია ასევე გამოდის ინიციატივით, რომ Frontex-ის შემადგენლობაში სწრაფი რეაგირების ძალები შეიქმნას. ევროკავშირის ნებისმიერი სახელმწიფოს თხოვნით, ისინი მის საზღვარზე 24 საათის განმავლობაში ჩასვლას შეძლებენ, თუ ქვეყანა მიგრანტების რაოდენობის მკვეთრ ზრდას ან სხვა კრიზისულ სიტუაციას შეეჯახება.
ბრიუსელში განაცხადეს, რომ რეფორმის მომზადებისას გაითვალისწინეს 2026 წლის ზაფხულში ესპანურ ანკლავ სეუტაში მომხდარი მიგრაციული კრიზისის გამოცდილება. მიგრანტების მასობრივ ჩასვლამდე სოციალურ ქსელებში ესპანეთის სასამართლოს გადაწყვეტილების შესახებ შეცდომაში შემყვანი ინფორმაცია ვრცელდებოდა.
Frontex-ის სტრუქტურაში სოციალურ ქსელებში საჯაროდ ხელმისაწვდომი კონტენტის მონიტორინგის ცენტრის შექმნა იგეგმება. მან დეზინფორმაციული კამპანიები უნდა გამოავლინოს და ევროკავშირის ქვეყნები გააფრთხილოს იმ ქმედებების შესახებ, რომლებსაც მიგრანტების მასობრივი ჩასვლის პროვოცირება შეუძლია. თუმცა, Frontex მსგავსი პუბლიკაციების დამოუკიდებლად წაშლას ვერ შეძლებს.
გარდა ამისა, ევროკავშირის ქვეყნებს მოუწევთ დაბრუნების პროცედურები ციფრულ ფორმატში გადაიყვანონ და თავიანთი სისტემები თავსებადი გახადონ. ეს ეროვნულ ხელისუფლებებსა და Frontex-ს საშუალებას მისცემს, გაცვალონ მონაცემები თითოეულ საქმეზე და კოორდინაცია გაუწიონ საბუთების გაფორმებასა და მიგრანტების გაგზავნას. ერთიანი საერთო ევროპული მონაცემთა ბაზის შექმნა არ იგეგმება.
ახალი წესები შეიძლება შეეხოს ევროკავშირის არაწევრი ნებისმიერი ქვეყნის მოქალაქეებს.
რეფორმა არ ეხება მოქმედი ბინადრობის ნებართვის ან სხვა კანონიერი სტატუსის მქონე პირებს. თავშესაფრის მაძიებლების გაბრუნება მათი შუამდგომლობის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებამდე არ შეიძლება.
უკრაინელებს, რომლებიც დროებითი დაცვით სარგებლობენ, რეფორმა ასევე არ შეეხება, ვინაიდან ეს სტატუსი მათ ევროკავშირში ცხოვრების უფლებას ანიჭებს.
ევროკომისიის წინადადებები ახლა ევროპარლამენტმა და ევროკავშირის საბჭომ უნდა შეათანხმონ.
