სოფიო ხორგუანი: ადრე გვქონდა ფასადური დემოკრატია, ახლა გვაქვს ფასადური მმართველობა

შუალედურ არჩევნებამდე ერთი კვირა დარჩა და მიუხედავად იმისა, რომ არჩევნები მხოლოდ ცალკეულ მუნიციპალიტეტებსა და ერთ მაჟორიტარულ ოლქში ტარდება, შედეგების მიმართ მოსახლეობის ინტერესი საკმაოდ მაღალია.

საქართველოს პარლამენტში მთაწმინდის მაჟორიტარი დეპუტატის მანდატისთვის 20 კანდიდატი იბრძვის. მათ შორის ერთ-ერთი, რომელიც საქართველოს პარლამენტში დეპუტატობის დამოუკიდებელ კანდიდატად იყრის კენჭს, სახალხო დამცველის ყოფილი მოადგილე,  სოფიო ხორგუანია. 

მან გარკვეული ინიციატივებით რამდენიმე სახელისუფლებო უწყებას, უკვე, მიმართა და კონკრეტული პრობლემების გადასაწყვეტად, საკუთარი წინადადებები შესთავაზა.

რა შედეგი მოჰყვა წინასაარჩევნო აქტიურობას და  თქვენს მიერ შეთავაზებულ ინიციატივებსა თუ წინადადებებზე , რომელიმე უწყებისგან თუ მიიღეთ პასუხი,?

– პასუხის გარეშე არც ერთ უწყებას დავუტოვებივარ, თუმცა რამდენად დამაკმაყოფილებელია ეს პასუხები, ცალკე საკითხია. მაგალითად, როცა მივმართავ მთავრობას, ის ჩემს წერილს ამისამართებს  სამინისტროსთან, რომლისგან რეაგირების იმედი არ მაქვს და  მთავრობას, სწორედ, ამიტომაც ვთხოვ საქმეში ჩარევას.
თავიდან, ჩემს მიმართვებზე პასუხად თავის არიდების წერილებს ვიღებდი, მაგრამ ამ პასუხების გახმაურების შემდეგ. უკვე. მომდევნო წერილებში მეტი შინაარსი ჩაიდო.

პირველი, ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანი ინიციატივა  კულტურული მემკვიდრეობის პოლიტიკას უკავშირდება. ამ პრობლემას ერთი რომელიმე უწყება, ქალაქის მერია, ან ძეგლთა დაცვის სააგენტო ვერ მოერევა, იმიტომაც ვთხოვე პარლამენტს, შეექმნა თემატური ჯგუფი.

პარლამენტი გამოგვეხმაურა და ამ საკითხთან დაკავშირებით, მალე განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტის თავმჯდომარეს ვხვდები. ამავე საკითხზე, უკვე,  მქონდა შეხვედრა ძეგლთა დაცვის სააგენტოს ხელმძღვანელთან.
წინასაარჩევნო პერიოდში, მოვახერხეთ ის, რომ კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის თემა გააქტიურდა და მასთან დაკავშირებულმა ყველა პრობლემამ წინ წამოიწია. ყველა კულტურულ მემკვიდრეობაზე ალაპარაკდა.  ეს უკვე შედეგია და რადგან საკითხი ასე გააქტიურდა, ტემპი არ უნდა დავაგდოთ და დროზე მივიღოთ საჭირო გადაწყვეტილება.

კონკრეტული ინიციატივით მივმართე, ასევე, განათლების სამინისტროს, რომლისგანაც შედარებით დადებითი პასუხი მივიღე. ახლა მთავარია, იდეა სამუშაო ფორმატად ჩამოყალიბდეს და უბრალო მიმოწერად არ დარჩეს.  

იმ უფლებამოსილების ფარგლებში, რაც დღეს მაქვს, როგორც ერთ მოქალაქეს, ვფიქრობ, ამ წინასაარჩევნო კამპანიის განმავლობაში, ბევრი შევძელი, ბევრი პრობლემა ამოვწიე. რაც შეეხება დეპუტატის უფლებამოსილებას, ის გაცილებით მეტია და დეპუტატის მანდატით გაცილებით მეტის გაკეთებას შევძლებ.

 საქართველოს მთავრობას და პარლამენტს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების პოლიტიკის განსაზღვრა თხოვეთ და ევროპული ქვეყნების მაგალითები შესთავაზეთ. კონკრეტულად, როგორ ფორმატებზეა საუბარი და რამდენად შესაძლებელია ამ მოდელების ჩვენთან გადმოტანა?

ჩვენ შევისწავლეთ ევროპული მაგალითები, როგორც პოსტსოციალისტური ქვეყნების, ასევე იტალიის, სლოვაკეთის და პოლონეთის. სწორედ ამ მაგალითებზე დაყრდნობითა და იმ გამოცდილებით, რომელმაც კარგად იმუშავა, შევჯერდით რამდენიმე ინიციატივაზე. ერთ-ერთი არის საჯარო და კერძო თანამშრომლობის ფორმატი, რომლის შესახებ კანონი ჩვენც გვაქვს მიღებული. ეს არის ფორმატი, რომლის ფარგლებშიც ბიზნესი და სახელმწიფო თანამშრომლობენ. კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის შენარჩუნებისთვის სახელმწიფო, თავის მხრიდან, მეტ ვალდებულებას იღებს, რათა დააინტერესოს, ინვესტორი, რომ მან სწორედ კულტურულ მემკვიდრეობაში ჩადოს ფული, შეინარჩუნოს ძეგლი და თავადაც ნახოს სარგებელი. ასეთი ფორმატები ძალიან კარგად მუშაობს და შესაძლებელია, მან შედეგი ჩვენთანაც მოიტანოს.

მეორე ინიციატივა, რასაც ვთავაზობთ, ეს არის იტალიის გამოცდილება, რომელიც ითვალისწინებს, ჩვენი საშემოსავლო გადასახადიდან, იმ 20 %-დან, რასაც სახელმწიფოს ვუხდით, 1 %-ი პირდაპირ  კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა დაცვისკენ მიიმართოს. ჩვენს პირობებეში, ეს არის დაახლოებით წლიური 28 მლნ ლარი, რაც ცოტა არაა, თუ იმას გავიხსენებთ, რომ დღეს ძეგლთა დაცვის სააგენტოს ბიუჯეტი 9 მლნ ლარს შეადგენს.

ასევე, კარგი იქნება, თანამონაწილეობა-მართვის ფორმატში კიდევ 1 % – ი თუ წავა სხვადასხვა სოციალურ პროექტში ანუ მე, მოქალაქე თავად განვსაზღვრავ, რას უნდა მოხმარდეს ჩემს მიერ გადახდილი თანხა.
ეს არის კონკრეტული ფორმატები და სისტემები, მაგრამ მათი აღსრულება უნდა მოჰყვეს იდეებს. თუ შევთანხმდებით იდეაზე, რომ კულტურული მემკვიდრეობის პოლიტიკა უნდა იყოს არა ტვირთი, არამედ განვითარების მამოძრავებელი, მაშინ საჯარო და კერძო თანამშრომლობის ფორმატის ამოქმედებისა და საშემოსავლოს იმ 1 %-ის გამოყენების გარდა, კიდევ შეიძლება დამატებითი დაფინანსება მოვიძიოთ, იქნება ეს საერთაშრისო ფონდებსა თუ სხვა წყაროებში.
საჭიროა იდეა, მერე შეიქმნება სისტემა და შემდეგ ამ სისტემაში დავასაქმებთ კვალიფიციურ ადამიანებს.

– ჩვენს ქვეყანაში ერთ-ერთ მთავარ პრობლემა უმუშევრობაა, არის საუბარი იმაზეც, რომ სათანადო კვალიფიკაციის კადრები არ გვყავს. სადაც ამდენი უმაღლესი განათლების მქონე ადამიანია, შეიძლება კვალიფიცური სპეციალისტის ნაკლებობა იყოს, რატომ არსებობს ასეთი პრობლემები დასაქმების სფეროში?

  როცა კულტურული მემკვიდრეობის პოლიტიკის განსაზღვრაზე ვსაუბრობ და ვამბობ, რომ ამას უნდა შევხედოთ, როგორც შესაძლებლობას, დასაქმების საკითხსაც ვგულისხმობ.

ჩვენ 40-დან 65 წლამდე ასაკის ადამიანები დავტოვეთ უმუშევრად, რომელთაც თავის დროზე გარკვეული კვალიფიკაცია ჰქონდათ, მაგრამ იმის გამო, რომ ქვეყანაში სტაგნაცია იყო, არარეალიზებულები არიან.

მაგალითისთვის შემიძლია მოგიყვანოთ თბილისის მუნიციპალიტეტის მხრიდან მოსული წერილი,  რომელიც თბილისის განვითარების ფონდს ეკუთვნის და სადაც წერია, რომ   ჩემს მიერ შეთავაზებული ინიციატივის შესრულება შეუძლებელია, რადგან სახელმწიფო ბიუჯეტით სათანადო თანხა გათვალისწინებული რომც იყოს, ,,ბაზარზე არსებული საპროექტო და ფიზიკური სამუშაოების განმახორციელებელი რესურსის რაოდენობა და შესაძლებლობა“ არ გააჩნიათ.

როდესაც ფონდი მეუბნება, რომ ჩემს ქვეყანაში არ არსებობენ ადამიანები, ვისაც ამ სამუშაოს შესრულება შეუძლიათ, ქვეყანაში, სადაც უმუშევრობის ასეთი მაღალი დონეა, ეს იმას ნიშნავს, რომ ჯეროვანი მმართველობა არ მაქვს.
როცა კულტურული მემკვიდრეობის პოლიტიკის შესაძლებლობებზე ვლაპარაკობ და ვამბობ, რომ მისი სწორი განსაზღვრა დასაქმების საშუალებებსაც მოგვცემს, სწორედ ამას ვგულისხმობ.

ეს სამუშაოები ხომ ადამიანებმა უნდა შეასრულონ, ეს იქნება არქიტექტორი, ინჟინერი, მშენებელი, რესტავრატორი თუ კვალიფიციური მუშა. გვყავს ჩვენ ამ პროფესიის ადამიანები, რომელთა კვალიფიკაცია დღეს შეიძლება სათანადო არ იყოს, მაგრამ მათი გადამზადება შესაძლებელია.
ჩვენს მოქალაქეებს სოციალური დახმარება კი არა, თავიანთი ძალების და ცოდნის რეალიზება სჭირდებათ, დასაქმების შესაძლებლობა სჭირდებათ.

– თქვენ პრესაში გააჟღერეთ ინფორმაცია, განათლების სამინისტროში კადრების არასწორად შერჩევის შესახებ. რამდენად ობიექტურად და გამჭვირვალედ ტარდება კონსკურსები საჯარო სამსახურების ვაკანტურ ადგილებზე?

მსგავსი შემთხვევები საზოგადოებაში უპერსპექტივობის განცდას აღრმავებს, ამიტომ მე ბევრს ვლაპარაკობ მერიტოკრატიაზე, რაც ადამიანების მათი შესაძლებლობების და უნარების შესაბამისად დასაქმებას გულისხმობს.  

კონკურსების არასამართლიანად ჩატარება არის ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა და განათლების სამინისტროში ჩატარებულ ასეთ არაჯეროვან კონკურსზე ვწერდი პრემიერ-მინისტრს, რომელმაც ჩემი წერილი რეაგირებისთვის ისევ განათლების სამინისტროს გადაუგზავნა. ვწერდი, რომ მისი ერთ-ერთი მინისტრი თავის უწყებაში თანამდებობის პირის შესარჩევ კონკურსს არაობიექტურად ატარებს, მაშინ, როცა კონკურსში მონაწილეობს ისეთი კადრი, როგორსაც თავად უნდა ეძებდნენ.  

მარტო ხმამაღალი განცხადებები და ტრაფარეტული სიტყვები, რომელსაც შინაარსი არა აქვს, არაფერს მოგვიტანს.

აქამდე ხომ გვქონდა ფასადური დემოკრატია, ახლა გვაქვს ფასადური მმართველობა. ფასადურია, როცა გამოდიხარ და მეუბნები, რომ შენი მთავარი მამოძრავებელი ძალა და ხიდი დანარჩენ სამყაროსთან არის განათლება, ხოლო, ამის უკან არის რეალობა, სადაც კონკურსს ისე არ ატარებ, რომ ყველაზე განათლებული და შენთვის ყველაზე საჭირო კადრი შეარჩიო.

ცოტა ხნის წინ,  ჩვენმა პრემიერმა განაცხადა, ძალიან მრცხვენია, რომ პედაგოგების ხელფასი ასეთი დაბალიაო. თითქოს, ეს ჩვენი ბრალი იყოს. მისი საქმეა, მან უნდა მოიძიოს საჭირო თანხა ბიუჯეტში და მიმართოს იქითკენ, რაც მისთვის პრიორიტეტულია.
პერსპექტივის განცდა უნდა გაჩნდეს საზოგადოებაში.
ბევრი ახალგაზრდა მიდის დასავლეთში და იქ იღებს განათლებას, მაგრამ უკან რომ ბრუნდებიან, აქ მათი ადგილი აღარაა.
არა იმიტომ, რომ მათი ცოდნა საკმარისი არ არის, არამედ იმიტომ, რომ ვიღაცამ გადაწყვიტა, მათ ნაცვლად საკუთარი ძმაკაცი ან ბიძაშვილი დაასაქმოს.

– წინასაარჩევნო მარათონი ფინიშს უახლოვდება, საკმაოდ ბევრი კონკურენტი გყავთ, რომელთა უმეტესობა, ერთხელ უკვე იყო პოლიტიკურ ხელისუფლებაში. თქვენი გამარჯვების შემთხვევაში, რით იქნება თქვენი პოლიტიკური საქმიანობა მათგან განსხვავებული?

მაღალი პასუხიმგებლობის გრძნობით ვაპირებ საქმიანობას. ეს ჩემი არჩევანია, თავად გადავწყვიტე ამ ბრძოლაში წასვლა, იმიტომ, რომ არ მომწონს ის, რაც ხდება; რომ ადამიანები, ვინც აქამდე იყვნენ ხელისუფლებაში, პასუხიმგებლობას არაფერზე იღებენ და მინდა, ეს შევცვალო. ამბიციურად ჟღერს, მაგრამ ასეა. საქმე მიკეთებია და ვიცი, რასაც ვამბობ. შესაძლებელია ერთი ჩემი მაგალითით სხვა დანარჩენებს ვაჩვენო, როგორი უნდა იყოს დეპუტატი.
მე არ მიმაგრებს ზურგს რომელიმე პოლიტიკური გუნდი ან პარტია, ამიტომ ეს დამატებითი პრივილეგია ჩემგან გაცილებით მეტ შრომას მოითხოვს, მაგრამ სწორედ ეს დამატებითი პრივილეგია მაძლევს ნებას, ვიყო მეტად ანგარიშვალდებული იმ მოქალაქეების წინაშე, ვინც ნდობას გამომიცხადებს.

მე მხარს პროპორციულ სისტემაზე გადასვლას ვუჭერდი, დღეს ვხედავ, რომ ჩვენ კოლექტიური პასუხიმგებლობის ტარებისთვის მზად არ ვართ. პირველად ვამბობ ამას, მაგრამ უკვე სერიოზულად დავიწყე ფიქრი, იქნებ მართლა მთლიანად მაჟორიტარულ სისტემაზე გადასვლა ჯობდეს?

დღეს საკუთარი შეხედულებების რევიზიას ვაკეთებ. რადგან ვხედავ, რომ კოლექტიურ პასუხიმგებლობაზე საუბარიც ზედმეტია, როცა ადამიანები საკუთარ თანამდებობრივ პასუხიმგებლობას ვერ ართმევენ ჯეროვნად თავს. ხალხი ხელისუფლებაში მაღალ თანამდებობაზე იყო, დღეს გამოვიდა, რაღაც სხვა პარტია შექმნა, სხვა სახელი დაირქვა და მათი მმართველობის დროს გაფუჭებული საქმეების გამო ხელებს შლის და ამბობს, მე რა შუაშიო ვარო. თითქოს მე ვიყავი მის ადგილას. ძალიან რთულად გვაქვს საქმე, ადამიანებს ზერელე და ზედაპირული დამოკიდებულება აქვთ პოლიტიკოსის პასუხისმგებელობის მიმართ, იმ საქმის მიმართ, რომელსაც აკეთებენ. სწორედ ეს მინდა, შევცვალო.

– საზოგადოებაში გავრცელებულია აზრი, რომ არჩევნებს დიდი ფული იგებს. ამ მხრივ თქვენ რა შეგიძლიათ, გვითხრათ ან რითია თქვენი საარჩევნო კამპანია სხვებისგან განსხვავებული?

– ეს არის მითი, რომელიც დაამკვიდრეს სხვადასხვა დროს ხელისუფლებაში მყოფმა ძლიერმა და მდიდარმა პარტიებმა დაამკვიდრეს. მოგეხსენებათ, მოქალაქეთა კავშირი, თავის დროზე, იყო მდიდარი და ძლიერი სახელისუფლებო პარტია, მაგრამ დამარცხდა და სად არის მოქკავშირი ახლა? თუმცა, კი პოლიტიკაში დღესაც, ძირითადად, იქიდან წამოსული ადამიანები არიან, მაგრამ არც ერთ მათგანს არ ახსოვს თავისი წილი პასუხისმგებლობა.

მერე მოვიდა ნაციონალური მოძრაობა, რომელიც ასევე ძლევამოსილი და მდიდარი პარტია იყო და ეგონა, ვერავინ მოერეოდა, მაგრამ ისიც დამარცხდა. ამიტომ, ვამბობ, რომ არჩევნების ფულით მოგება არის მითი.
დღეს მეტი თავისუფლება გვაქვს და ასეთი თავისუფლების პირობებში, შესაძლებელია ამ მითის დამსხვრევა.

უნდა ვაღიარო, რომ ამ არჩევნების პერიოდში, პოლიციის და უსაფრთხოების სამსახურების ჩართულობა საერთოდ არ ყოფილა. ადმინისტრაციული რესურსის გამოყენების ცალკეული შემთხვევები იყო და არის, მაგრამ წინ კიდევ ერთი კვირაა და იმედი მაქვს, ამასაც გავუმკლავდები. რაც მთავარია, ისეთი თავხედები არ არიან, როგორებიც წინა მმართველობის პერიოდში იყვნენ. წნეხი მუშაობს მაშინ, როცა სისტემა მოძალადეა, მაგრამ თუ სისტემა მოძალადე არ არის, მასთან შებრძოლება გაცილებით იოლია.
სულ უფრო ვიზრდებით, როგორც სამოქალაქო საზოგადოება, პირისპირ ვხვდები ადამიანებს და ამას ვხედავ. ძალიან მადლობელი ვარ ხალხის ასეთი აქტიურობის, რაც იმედს მაძლევს ვიფიქრო, რომ ნამდვილად დავძლევთ იმ მითს, თითქოს დიდი ფული იგებს არჩევნებს.
თუ ჩვენ ვამბობთ, რომ დემოკრატიული ქვეყანა ვართ,  უნდა ვიცოდეთ, რომ დემოკრატიულ ქვეყანაში სამოქალაქო პასუხიმგებლობა და მონდომება იგებს არჩევნებს.

მჯერა, რომ  შეგვიძლია ეს მოჯადოებული წრე გავარღვიოთ, რასაც 19 მაისს დავინახავთ კიდეც.

მსგავსი სიახლეები
კომენტარები
იტვირთება...