“ქართულ ოცნებას” კორონავირუსი მაშველი რგოლივით მოევლინა” – ინტერვიუ ლევან კობერიძესთან

საპარლამენტო ფრაქცია „დამოუკიდებელი დეპუტატების“ ერთ-ერთი ლიდერი ლევან კობერიძე აცხადებს, რომ კრიზისის მართვა მარტო შეკეტვა არ არის და ამით კორონავირუსის  დამარცხება შეუძლებელია, მაგრამ ეს იძლევა შესაძლებლობას, რომ უკეთესად მოემზადო. დეპუტატისთვის გაუგებარია, რა საჭირო იყო საგანგებო მდგომარეობის გაგრძელება, ან რატომ არ ხდება ზომების შემსუბუქება.

დეპუტატმა ეს განაცხადება „აიპრესთან“ ინტერვიუში გააკეთა. რომელიც აქვე აღნიშნავს, რომ ასეთი სურათი იქმნება, რომ ექიმების დისკუსიის უკან ხელისუფლება დგას. მიიჩნევს, რომ ექიმებიც უნდა ეცადონ, რომ პოლიტიკაში ნაკლებად შემოვიდნენ.

პოლიტიკოსის აზრით, ფაქტობრივად პარლამენტი უმოქმედოა. ამბობს, რომ ჯანდაცვის კომიტეტი საერთოდ არ არის ჩართული კორონავირუსის განხილვაში, გარდა იმისა, რომ საკოორდინაციო საბჭოს წევრი კომიტეტის თავმჯდომარეა. მისთვის გაუგებარია, რატომ არ ხდება აზრთა გაცვლა პარლამენტში და რატომ არ იწვევს პარლამენტის თავმჯდომარე ჯანდაცვისა და ეკონომიკის გაერთიანებული კომიტეტების სხდომას.

რა შენიშვნები და წინადადებები აქვს კორონავირუსთან დაკავშირებით როგორც ჯანდაცვის, ისე ეკონომიკური და სოციალური მიმართულებებით და რატომ ფიქრობს, რომ „ოცნება“ არსებულ ვითარებას პოლიტიკური მიზნებისთვის იყენებს? – ამ და სხვა საინტერესო საკითხებზე ლევან კობერიძე „აიპრესთან“ ვრცელ ინტერვიუში საუბრობს:

_ კორონავირუსის გავრცელებიდან გარკვეული პერიოდი გავიდა და მეტი ანალიზის შესაძლებლობა გვაქვს. როგორ ფიქრობთ, რამდენად სწორად უმკლავდება საქართველოს ხელისუფლება არსებულ გამოწვევებს? საუბარი დავიწყოთ სამედიცინო სფეროს ანალიზით?

_ ნებისმიერი ადამიანისთვის ყველაზე მთავარი არის ეპიდსიტუაცია ქვეყანაში, იქნება ის ხელისუფლების წარმომადგენელი, ოპოზიციის წევრი, რიგითი მოქალაქე თუ ინვესტორი. ეპიდსიტუაციაა განმსაზღვრელი ნებისმიერი რეაქციის. იმ საფრთხის გამო იყო თავდაპირველი გადაწყვეტილება მიღებული, რომლის წინაშეც ქვეყანა იდგა, ისევე როგორც მთელი მსოფლიო, ამის გამო გადავეცით ჩვენი მთელი ძალაუფლება ხელისუფლებას, ეს გავაკეთეთ იმ იმედით, რომ ის ძალიან გეგმაზომიერ და დაგეგმილ ნაბიჯებს გადადგამდა. ჩვენ მივიღეთ მოთხოვნა მთავრობისგან საგანგებო მდგომარეობის გახანგრძლივებასთან დაკავშირებით. მაგრამ მე ამას მხარი აღარ დავუჭირე და მისი გახანგრძლივების წინააღმდეგ მივეცი ხმა. გეტყვით ჩემს მოტივაციას, რატომაც გავაკეთე ეს.

იმ დროისათვის არ იყო წარმოდგენილი გეგმა. ახლა უკვე წარმოადგინეს ეკონომიკის გეგმა, უფრო სწორად მოქალაქეზე ზრუნვის გეგმა, რაც დაარქვეს მას. რეალურად მას არ აქვს დასაყრდენი. ყველაზე მთავარი ჩემი აზრით არის ეს და ეს მოვითხოვე, რომ ნებისმიერი გეგმა უნდა ეყრდნობოდეს ეპიდემიოლოგიური და ჯანდაცვის სექტორში არსებულ ანალიზს. დღეს ჩვენ არ გვაქვს მკაფიო წარმოდგენა იმაზე, თუ რა მოლოდინებია. არის საუბრები, რომ ხან პლატო გვაქვს, ხან მწვერვალი გვაქვს, აღარ გვაქვს მწვერვალი და ა. შ. ანუ, არ არის ნათელი სურათი წარმოდგენილი მთავრობის მხრიდან პროგნოზის სახით.

_ თუმცა, ხომ შეიძლება, რომ ხელისუფლება მზად არის უარესი შედეგისთვის მზად, მაგრამ ყველა ღონისძიებას ატარებენ იმისთვის, რომ ზიანი მინიმალური იყოს და იმიტომ არ გვაქვს ისეთი პიკი, რომელიც მწვერვალს გამოიწვევდა?

_ მე ამაზე არ ვდავობ რატომ არ გვაქვს პიკი, იმიტომ არ გვაქვს ეს რომ სწორი ღონისძიებები გატარდა, თუ მოქალაქეები იქცევიან კარგად და ნამდვილად კარგად იქცევიან მცირე გამონაკლისების გარდა. ამაზე არ ვიდავოთ. ნამდვილად არ გვაქვს დრამატული სიტუაცია, რაც რიცხვებშია გამოხატული. ეს არის ფაქტი, მაგრამ ახლა უფრო მნიშვნელოვანია შემდეგი, რომ ჩვენ გვქონდეს პროგნოზი. უნდა გვქონდეს პროგნოზის კარგი ვერსიაც და ცუდი ვერსიაც.

_ დღეს არ ხდება პროგნოზირება?

_ რეალურად პროგნოზირება არ ხდება. მეტსაც გეტყვით, რეალურად ანალიტიკაც კი არ არის, გარდა იმ მონაცემებისა, რომელიც რეალურად გვაქვს – რამდენი ადამიანია ინფიცირებული და რამდენი ადამიანია გარდაცვლილი. რეალურად სხვა სახის პროგნოზირება ჩვენ არ გვაქვს. ყოველ შემთხვევაში საზოგადოებამ არ ვიცით ეს და მთავრობამ თუ მარტო თავისთვის იცის, ეს ალბათ არასწორი ფორმაა.

_ უფრო მკაფიო რომ იყოს მკითხველისთვის რას გულისხმობთ, გვითხარით რა სახის პროგნოზირება უნდა გაკეთდეს?

_ უნდა იყოს ორი გეგმა – კარგი სცენარი და ცუდი სცენარი. კარგი სცენარი ინფიცირებულების რიცხვიდან დაწყებული გარდაცვლილების რაოდენობით დამთავრებული. ასე უნდა იყოს ცუდ სცენარშიც. აქვე უნდა იყოს ანალიზი გაკეთებული – რა არის ჩვენი ძლიერი მხარე ვირუსთან ბრძოლაში და რა არის სუსტი მხარე.

მაგალითად, მე რა ინფორმაციაც მაქვს, ჰოსპიტალური სექტორი ნამდვილად ვერ არის მზად და ხელისუფლება მაქსიმალურად ამიტომ ცდილობს შემზღუდავი ღონისძიებების გატარებას. შეიძლება ეს სწორიც იყოს, რადგან ჰოსპიტალური სექტორი არ არის ბოლომდე მზად თავისი დატრენინგებით და ინფექციასთან ბრძოლის თვალსაზრისით არ არის მზად. დავაზუსტებ, რომ მე არ ვსაუბრობ მხოლოდ ინფექციურ საავადმყოფოზე, არამედ მთლიანად ჰოსპიტალურ სექტორზე.

ისევე როგორც პირველადი ჯანდაცვის სისტემა არ არის მზად ეფექტიანად გამკლავებისთვის და მთავრობა ამიტომ ცდილობს, რომ მაქსიმალური შეზღუდვები გამოიყენოს. იმიტომ, რომ არ აქვს იმის იმედი, რომ ჰოსპიტალურ და პირველადი ჯანდაცვის სისტემის მოხვედრის შემთხვევაში არ მოხდება აფეთქებები იმ სახის, როგორიც მოხდა ისე, რომ ფაქტობრივად კლინიკაში ერთი დაინფიცირებული  შემთხვევის შედეგად ფაქტობრივად მთელი კლინიკა დაიხურა და კარანტინის რეჟიმში გადავიდა. თანაც ეს მოხდა რამდენიმე კლინიკაში. შედეგად ჩვენ ვხედავთ ექიმების დაინფიცირების საკმაოდ დიდ რაოდენობას. მაგრამ, ეს არის ჩვენი მოსაზრებები. ჩვენ არ მოგვისმენია მკაფიო ანალიზი ამასთან დაკავშირებით, რომელიც იქნება ციფრებსა და რიცხვებში გამოხატული.

_ მათ შორის არც დეპუტატებს არ გაწვდიან ინფორმაციას? თუ გქონიათ მოთხოვნა, თუნდაც თქვენი კომუნიკაციის დონეზე?

_ მე არაერთხელ მოვითხოვე ეს ინფორმაცია, საჯაროდაც, პრივატულადაც, ყველანაირი ფორმით. ჩემი განცხადებები ცნობილია, რომ პარლამენტი გასულია კორონა არდადაგებზე. მე არ მოვითხოვ კომიტეტების სხდომების გამართვას მიმდინარე კანონპროექტებთან დაკავშირებით, მე მოვითხოვ იმას, რომ კომიტეტში იყოს ჯანსაღი მსჯელობა ამ ფაქტებთან დაკავშირებით.

_ თქვენ ხართ ჯანდაცვის კომიტეტის წევრი და თუ არის რაიმე სახით ჩართული ამ საკითხებში თქვენი კომიტეტი. თუ ხდება ინიციატივების წარდგენა მთავრობისთვის და ა. შ?

_ ერთადერთი ჩვენ რასაც ვხედავთ, არის ის, რომ იმ საბჭოზე კომიტეტის თავმჯდომარე არის წარმოდგენილი და პარლამენტის თავმჯდომარე. ამის იქით საქმე არ მიდის. კომიტეტში არ ხდება აზრთა გაცვლა-გამოცვლა, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია. ვფიქრობ, რომ ეს არის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი. დღეს რაც ხდება არის ის, რომ გარკვეულწილად ექიმებიც კი დაუპირისპირდნენ ერთმანეთს. სურათი ასე ჩანს, რომ ქვეყნის გარეთ მცხოვრები ექიმები და საქართველოში მცხოვრები ექიმები ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ. ეს ისეთ კამათში გადაიზარდა, რომელიც რეალურად უნდა მიმდინარეობდეს პროფესიულ წრეებში.

ჩვენ გვაქვს წინადადება, რომ ამ დისკუსიამ პარლამენტში გადმოინაცვლოს. საპარლამენტო კომიტეტს შეუძლია დროებით გააკეთოს საბჭო, შეუძლია შექმნას ბევრი ფორმატი. ბევრი ბერკეტი აქვს პარლამენტს ამ თვალსაზრისით და არა მხოლოდ ჯანდაცვის კომიტეტს, არამედ ეკონომიკის კომიტეტსაც. სადაც იქნება პროფესიული მსჯელობა. ის ადამიანები, რომლებიც დღეს ტელევიზიებით ცდილობენ, რომ კორონავირუსის მეთოდოლოგიისა თუ პრევენციის მექანიზმებზე ტელევიზიით ისაუბრონ, ეს უნდა ხდებოდეს პარლამენტში, სპეციალურ ფორმატში. რადგან სამედიცინო ტერმინოლოგიის სპეციფიკიდან გამომდინარე ეს მოსახლეობისთვის ხშირად გაუგებარია, რაც ხშირ შემთხვევაში პოლიტიკური დაძაბულობის სტიმულირებას იწვევს, ამიტომ არის მნიშვნელოვანი, რომ თუ ეს დიალოგი მაგალითად პარლამენტში გადაინაცვლებს.

_ რატომ არ ხდება კომიტეტში ამის განხილვა? რა პასუხს გცემენ თქვენს მიერ დაყენებულ წინადადებებთან დაკავშირებით?

_ ნახეთ, როგორი სიტუაციაა, მიჩნდება განცდა, რომ ხელისუფლება ცდილობს თავი აარიდოს საფუძვლიან მსჯელობას, აზრთა გაცვლა-გამოცვლას და თუნდაც კრიტიკული აზრების მოსმენას.

_ რატომ?

_ სწორედ თვითონ ცდილობენ გადაიყვანონ პოლიტიკურ ნაწილში. სხვებს მოუწოდებენ, რომ პოლიტიზირება არ მოხდეს იმ მხრივ, რომ არ ქმნიან ასეთ ფორმატებს და მერე საუბრობენ, რომ ოპოზიციას კრიტიკის მეტი არაფერი არ უნდაო. ამის თქმა ადვილია. ეს მათთვის არის მომგებიანი პოზა და ამ პოზის შენარჩუნებას ცდილობენ. ეს რეალურად აზიანებს საქმეს. ვფიქრობ, რომ კორონავირუსის გარდა, როდესაც მოსახლეობას ემატება ფსიქოლოგიური წნეხი ამ კამათებით და რთულია მოისმინო ჩვეულებრივმა მოქალაქემ ერთი პროფესიონალი ექიმის აზრი, რომელიც თავის შიშებს ამბობს, მერე გამოდის სხვა ექიმი, რომელსაც ასევე პატივს სცემ და ის საპირისპირო აზრს ამბობს და შენ ვერ იგებ, სად არის სიმართლე. ამისათვის საჭიროა, რომ ჯანდაცვის სამინისტრო გამოდიოდეს მუდმივი კომუნიკაციით. მუდმივად უნდა იყოს 1-2 ადამიანი, რომელიც აწვდის შეჯერებულ, კონსოლიდირებულ ინფორმაციას, ეს უნდა იყოს ჯანდაცვის მინისტრი ან მისი მოადგილე. ჩვენ არ უნდა ვიყოთ ცალკეული ექიმების მოსაზრებებზე დამოკიდებული. მათი აზრი მნიშვნელოვანია, მაგრამ ეს რომ არ გადავიდეს უსისტემო მსჯელობაში ტელეეთერებში,  ეს უნდა ხდებოდეს პროფესიულ წრეებში. თოქ-შოუს წამყვანი 15 წუთში ვერ აახსნევინებს მოსახლეობისთვის გასაგებ ენაზე კოვიდ-19-თან დაკავშირებულ საკითხებს.

_ ანუ, იმას ამბობთ, რომ ექიმების დისკუსია ჯანდაცვის სამინისტროს არასწორმა პოლიტიკამ გამოიწვია?

_ რა თქმა უნდა. ზუსტად ამას ვამბობ, რომ ამის ასეთ არაჯანსაღ ფორმატში გადაზრდის მიზეზი არის ის, რომ სადღაც არ ხდება ასეთი სახის კონსოლიდაცია და არ ხდება პროფესიონალებს შორის თუნდაც ცხარე კამათი. რა თქმა უნდა ტელე-ეთერშიც შეიძლება შემდეგ გარკვეული მოსაზრებების მოსმენა, მაგრამ იქამდე სადღაც უნდა ხდებოდეს კონსოლიდაცია. ჩვენ ბევრი ექიმი გვიზიარებს მნიშვნელოვან ინფორმაციას უცხოეთიდანაც და ადგილზეც ბევრი მაღალკვალიფიციური ექიმი გვყავს. მათი აზრების გაცვლა და შეჯერება არსად არ ხდება.

მე მაგალითად მადლობელი ვარ EPRC-ის (ეკონომიკური კვლევების ცენტრი), დათო გზირიშვილმა მოახერხა გარკვეული კონსოლიდაცია. დათო არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემაში ძალიან მაღალი კვალიფიკაციის ადამიანი. ის ძალიან ბევრ ევროპულ ქვეყანაში კონსულტაციას უწევს ჯანდაცვის მიმართულებით მთავრობებს. მოვახერხეთ გარკვეული სივრცის გამონახვა, სადაც ვიკრიბებით გარკვეული ადამიანები – სანდრო ურუშაძე (ჯანდაცვის ყოფილი მინისტრი), აკაკი ზოიძე (ჯანდაცვის კომიტეტის ყოფილი თავმჯდომარე), მე, მარიამ ჯაში, ზურაბ ჭიაბერაშვილი და გიგი წერეთელი, რომლებიც ასევე იყვნენ ჯანდაცვის მინისტრები… დაახლოებით 15-20 ადამიანამდე შევიკრიბეთ და აზრებს ვცვლით.

_ ანუ რაღაც ფორმატი შექმენით მთავრობის მიღმა?

_ ჩვენ არა მარტო ფორმატი შევქმენით, არამედ რეკომენდაციებიც შევაჯერეთ და ეს შემუშავებული რეკომენდაციები მთავრობას გადავუგზავნეთ, ეს დოკუმენტი ჯერ საჯარო არ არის, მაგრამ ამ ფორმატის ორგანიზებისთვის მადლობას ვუხდი მე ნინო ევგენიძეს და დავით გზირიშვილს.

_ მთავრობის პასუხი რა არის თქვენს რეკომენდაციებთან დაკავშირებით?

_ ჩვენ პასუხს არ ველოდებით. ჩვენ ველოდებით, რომ გაითვალისწინონ რაღაც დოზით.

_ ამ ეტაპზე არ არის გათვალისწინებული?

_ სამწუხაროდ მაინცდამაინც ბევრს ვერაფერს ვხედავთ ამ მიმართულებით.

ამით იმის თქმა მინდა, რომ ჩვენ მზად ვართ ამ პროცესს ხელი შევუწყოთ. მთავრობა იყოს ინიციატორი, ჯანდაცვის კომიტეტში მოხდეს ეს ყველაფერი. პარლამენტს შეუძლია ამ ფუნქციის შესრულება, მას პოლიტიკური ინსინუაციები რომ არ მოხდეს. გამოდის მერე ამაზე საუბრობენ. მე ვიტყოდი, რომ ექიმებსაც კი აკონტროლებენ, ამ ვითარების გამჩაღებელია. იმისათვის რომ შექმნან აზრი, რომ აი ექიმებს ებრძვიან. არავინ არ ებრძვის ექიმებს.

_ ჩვენ მოვისმინეთ მკვეთრი განცხადებები, განსაკუთრებით პაატა იმნაძის მხრიდან კეთდება ხოლმე ასეთი მკვეთრი განცხადებები. ეს მთავრობის მხრიდან არის ინსპირირებული?

_ მე ვიტყოდი ასე, რომ პაატა იმნაძე საერთოდ არ უნდა გამოდიოდეს პრესკონფერენციებზე. პაატა იმნაძის საქმე არ არის პრესკონფერენციების კეთება. შევხედოთ, როგორ არის სისტემა აშშ-ში, აქაც ასე უნდა იყოს, პრემიერ-მინისტრი, ჯანდაცვის მინისტრი და ბატონი ამირან გამყრელიძე, რომელიც არის NCDC-ის ხელმძღვანელი. არ არის საჭირო არც ინფექციური საავადმყოფოს ხელმძღვანელის პრესკონფერენცია და არც ლევან რატიანის. ამას ემატება ჩვენი უცხოელი ექიმების რჩევები და მოსაზრებები. ჩვენ ვიღებთ სურათს, რომ ექიმებს შორის დისკუსიას ამოფარებულია ხელისუფლება.

_ ბოლომდე ობიექტურები რომ ვიყოთ, აქვე გკითხავთ, რომ მოგეწონათ ცალკეული ოპოზიციონერი პოლიტიკოსების განცხადებები? ასეთი შთაბეჭდილება გაჩნდა, თითქოს ექიმებზე მიიტანეს იერიში იგივე სწრაფ ტესტებზე, იგივე სხვა საკითხებზე. რა იყო ამის მიზეზი?

_ კი, იქმნებოდა შთაბეჭდილება, რომ ეს ხომ არ არის ექიმების მიმართ იერიში. ექიმებს ნამდვილად არავინ არ ერჩის. მთელი თემა არის, რომ სად უნდა ხდებოდეს პოლიტიკოსებს შორის დიალოგი. ნებისმიერ საკითხზე, მათ შორის ამ საკითხზეც მსჯელობა სადაც უნდა მიმდინარეობდეს ეს არის პარლამენტი. კორონავირუსი მხოლოდ სამედიცინო თემა არ არის, ამას აქვს ეკონომიკური შემადგენელი, ჩვენი მდგომარება, არჩევნები მოდის და რეალობასაც ნუ გავექცევით. ფაქტია, რომ „ქართულ ოცნებას“ კორონავირუსი მაშველი რგოლივით მოევლინა. ოპოზიციის მთავარი ველი უნდა იყოს პარლამენტი. ძალიან ცუდია, რომ პარლამენტი დღეს არის ჩაკეტილი. თავისი თავის იზოლირება მოახდინა, მე ამას კორონა არდადაგები დავარქვი.

თქვენ რა კითხვასაც მისვამთ, რაშიც შემიძლია გამოგყვეთ არის ის, რომ ეს ხდება იმიტომ ხდება, რადგან მსჯელობისთვის, აზრის გამოთქმისთვის, ექსპერტებთან სასაუბროდ და მედიასთან კომუნიკაციის მთავარი საშუალება არის პარლამენტი, რომელიც დღეს ფაქტობრივად დაკეტილია. აბა იმართებოდეს საკომიტეტო მსჯელობები. გასაგებია, რომ ფიზიკურად ვერ შევიკრიბებით, მაგრამ შეიძლება სხვა ფორმატის მოძებნა. შეიძლება შეკრება დისტანციის დაცვით. შესაძლებელია პარლამენტის პლენარულ დარბაზში მოხდეს არა 150-ვე დეპუტატის შეკრება, არამედ 50-70-ის და დაშორიშორებით დაჯდომა. გაიმართოს მსჯელობა, რასაც საზოგადოებაც თვალ-ყურს მიადევნებს. პოლიტიკოსების მოსაზრებები მათთვის ბუნებრივ ველზე გახდება ცნობილი. აქ უნდა მოხდეს როგორც საპარლამენტო ოპოზიციის ისე არასაპარლამენტო ოპოზიციის შეკრებაც. მერე ეს ინსინუაციები გამორიცხული იქნებოდა.

აქ მთავარი პრობლემა ის არის, რომ ხელისუფლებას არ უნდა შემოვიდეს მსჯელობაში, მაშინ როდესაც ეს მისი ვალდებულებაა. თუ იქ იქნება არაადეკვატური კრიტიკული აზრი, უფრო ადვილად დაინახავს მას საზოგადოება, ვიდრე ტელევიზიებში. თან ვიცით, რომ ტელევიზიების ნაწილი ხელისუფლებისგან კონტროლდება, ნაწილი ოპოზიციისგან, აქ ძნელია რეალობის დანახვა. როგორც ჩანს ხელისუფლებას ეს აწყობს, თორემ რა უშლის ხელს, რომ საპარლამენტო სივრცე იყოს გამოყოფილი.

ჩემთვის წარმოუდგენელია პარლამენტის თავმჯდომარე არ ნიშნავდეს ამ ორი კომიტეტის – ჯანდაცვისა და ეკონომიკის კომიტეტების გაერთიანებულ მსჯელობას. სადაც მოწვეული იქნება წარმომადგენლები მთავრობიდან, ასევე ექსპერტები და ის უნდა იყოს ღია და გამჭვირვალე.

ეკონომიკასთან დაკავშირებითაც იგივე პრობლემაა, სად არის ეკონომიკაზე კონკრეტული გეგმა?  რაც წარმოადგინეს ეს არის სოციალური დახმარების მცდელობა, რაც ჩემი აზრით ცოტა არათანმიმდევრულად ხორციელდება. თუმცა, მთავრობას რაც აქვს შესაძლებლობა იმაზე მეტს მთავრობა ვერაფერს გამოყოფს. რეცესიაში და მით უფრო დეპრესიაში რომ არ შევიდეთ საჭიროა ეკონომიკიდან გამოსვლის გეგმა არსებობდეს. რეალურად უნდა იყოს გეგმა იმაზე – რა პოლიტიკით პასუხობს ქვეყანა იმ გამოწვევას, რაც ახლა გვაქვს.

სამწუხაროდ მთავრობის გუნდს არ აქვს ის კვალიფიკაცია, რომ მსგავსი ტიპის დოკუმენტი შექმნას და არა მხოლოდ ჩვენ მთავრობას ბევრ სხვა მთავრობასაც გაუჭირდებოდა. იმიტომ, რომ ეს არის ძალიან გლობალური თემა და ჩვენ საერთაშორისო ექსპერტების დახმარებაც დაგვჭირდება. ამიტომ მე მაქვს კონკრეტული ინიციატივა – მოვიწვიოთ მსოფლიო დონის ერთი ან ორი სპეციალისტი და ჩვენს საერთაშორისო პარტნიორების დახმარებით. ვინაიდან მსოფლიო ბანკი და სავალუტო ფონდი, რადგან მათი ფინანსური მხარდაჭერის გარეშე ჩვენ ვერ შევძლებთ ნაბიჯების გადადგმას, ამიტომ ისინი უნდა იყვნენ ჩართულები.

ამას გარდა უნდა იყვნენ ჩართულები, ვისაც რაღაც გამოცდილება აქვს ეკონომიკაში. გახარია ეკონომიკის მინისტრი რომ იყო, მაშინ გიორგი კვირიკაშვილი იყო პრემიერ-მინისტრი, წესით მისი დაწერილი გეგმით მუშაობდა გახარია. თუ რამეში არ ეთანხმებოდა, მაშინ უნდა გადამდგარიყო. ასეთი რამე მე არ მახსოვს და ალბათ მისთვისაც მისაღებია ის ყველაფერი, რაც კვირიკაშვილის და მისი გუნდის მიერ იყო შემუშავებული. იგივე დიმა ქუმსიშვილის და სხვების. იგივე ნიკა გილაური, რომელიც წინა ხელისუფლების დროს იყო პრემიერი და დღეს ეს ადამიანი ბევრ ქვეყანას უწევს ეკონომიკურ კონსულტაციას. თუნდაც გიორგი ქადაგიძე, ეროვნული ბანკის ყოფილი პრეზიდენტი, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე კვალიფიციური ეკონომისტია, თუნდაც შევარდნაძის დროინდელი კვალიფიციური კადრები, თუნდაც დავით სარალიძე, რომელმაც შექმნა საგადასახადო სისტემა და კარგად აქვს წარმოდგენა ამ ყველაფერზე. თუნდაც ლადო გურგენიძე, რომელიც ასევე იყო პრემიერ-მინისტრი. მაგალითად მე ასევე დიდ პატივს ვცემ საქართველოს ბანკის ხელმძღვანელს ბატონ გაჩეჩილაძეს.

ანუ ამ ადამიანების ჩართულობით მოწვეულ სპეციალისტებთან ერთად დავაკომპლექტოთ ეს გუნდი და ქვეყანამ შეიმუშავოს პოლიტიკა, თუ რა პოლიტიკით ვპასუხობთ ამ გამოწვევებს. ეს იქნება მკაფიო სიგნალი ინვესტორებისთვისაც, რომ ჩვენ მზად ვხვდებით გამოწვევებს შემხვედრი ნაბიჯებით.

_ ანუ ეს უნდა გააკეთოს არა „ქართულმა ოცნებამ“, არამედ მთლიანად ქვეყანამ და არ მოხდეს პოლიტიკური დიფერენცირება?

_ რა თქმა უნდა. ახლა არ არის დრო, როდესაც ეს ყველაფერი ან „ქართული ოცნების“ გასაკეთებელია, ან ნებისმიერი სხვა ჯგუფის და ვერც გააკეთებს. ახლა მაინც უნდა გამოვიყენოთ ეს კრიზისი იმაში, რომ რაღაც სფეროში მაინც გავერთიანდეთ და ერთობლივი ქმედება განვახორციელოთ. ეს შანსი „ოცნებამ“ არ უნდა გაუშვას. აიღოს მან ლიდერის ფუნქცია და თავის გარშემო შემოიკრიბოს ეს ადამიანები. მე ვთავაზობ ხელისუფლებას, რომ ეს ნაბიჯი მან გადადგას.

ნათია თურნავა რომ ვერ დაწერს ამას და ვერ გააკეთებს გასაგებია, ადამიანი 3 კვირაა მარტო პირბადეებზე ლაპარაკობს. ტიკარაძეც რომ ვერ გააკეთებს, ესეც გასაგებია. მათთან არც მაქვს ეს პრეტენზია, ვერ გააკეთებენ და მორჩა. ქვეყნისთვის უნდა გაკეთდეს ეს და ამიტომ ვთავაზობ, რომ სასწრაფო წესით მსგავსი ტიპის ჯგუფი შექმნან. ჩემი ინიციატივებიც შემიძლია გავაჟღერო, მაგრამ სჯობს, რომ ამ ჯგუფში მიმდინარეობდეს მუშაობა.

ახლა საუბარია იმაზე, რომ ამერიკული და ევროპული კომპანიები ჩინეთიდან აპირებენ გასვლას და საწარმოებს გახსნიან თავიანთ ქვეყნებთან უფრო ახლოს. ჩვენ შეგვიძლია აქ რაღაც როლი ვითამაშოთ და რაღაც შეთავაზებები გავაკეთოთ.

_ რა როლი შეიძლება იყოს ეს?

_ საქართველოში განთავსდეს ისინი. ქუთაისში, თბილისის გარეუბნებში თუ რუსთავში დიდი პოტენციალია იმისთვის, რომ სხვადასხვა ტიპის წარმოებები იყოს გადმოტანილი საქართველოში.

_ თუმცა, ამას სჭირდება შესაბამისი ადამიანური რესურსი. ამისთვის მზად ვართ?

_ ამის პრობლემას მე ვერ ვხედავ. ადამიანური რესურსი თუ საჭირო იქნება, ბოლოს და ბოლოს სპეციალისტების გარკვეულ ნაწილსაც ჩამოიყვან და მერე შენ ადგილობრივ კადრებს მოამზადებ. ეს სამუშაო პროცესია, თუმცა საკმარისი არ არის ის, რაც თურნავამ თქვა, რომ ჩვენ ღია ვართ. არავინ არ დაგიწყებს ხვეწნას, ამას პირველ რიგში ის გეგმა სჭირდება, რაც მე ვთქვი. იმ ინვესტორმა უნდა დაინახოს, სად არის შენი ეკონომიკური გეგმა, მხოლოდ ასეთ შემთხვევაში გადაწყვეტს, შენთან განათავსოს თუ არა ეს საწარმო. მეტსაც გეტყვით, თავად ჩინეთიც არის დაინტერესებული თავისი კომპანიების ნაწილი გადაიტანოს სხვა ქვეყანაში. მისთვის მნიშვნელოვანია, რომ გასაღების ბაზრებთან ახლოს იყო. აი აქ გამოგვადგება თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ ხელშეკრულებები.

იგივე ტურიზმთან მიმართებით შესაძლებელია აქ გაკეთდეს დიდი ლოგისტიკური ჰაბი, თუ ვინმეს ენდომება საქართველოში ჩამოსვლა, ჩამოსული ადამიანი ჯერ მოთავსდება დროებით კარანტინში და ანტისხეულებზე გაუკეთდება ტესტები… თუ მას გადატანილი აქვს კორონავირუსი, ის საშიში აღარ არის. ესეც განაცხადია, რომლითაც შეიძლება მისი ყურადღების მიზიდვა, მაგრამ ამას ნაბიჯები სჭირდება.

ასევე შეიძლება კომპანიები დავავალდებულოთ, რომ თავიანთი თანამშრომლების ტესტები ანტისხეულებზე მათ დააფინანსონ. დაახლოებით 40 ლარი ჯდება. გერმანიაში ზუსტად ამას აკეთებენ. ეს იქნება ეკონომიკისათვის სწორი. მარტო შეკეტვა მართვა არ არის. უნდა გვესმოდეს, რომ შეკეტვა და დაშორიშორება კორონავირუსს კი არ ამარცხებს, არამედ გვაძლევს დროს, რომ უკეთესად მოემზადოს ჯანდაცვის სისტემა. მეორედ საგანგებო მდგომარეობის გახანგრძლივებას იმიტომ არ დავუჭირე მხარი, რომ არ გვაქვს გეგმა. თუ ჩვენ გვყავს 6 გარდაცვლილი და 30-მდე მძიმე პაციენტი, მაშინ ცოტათი მაინც რატომ არ ვარბილებთ ზომებს?! ან საერთოდ რაღა საჭიროა საგანგებო მდგომარეობა?! 1000 სუნთქვის აპარატი გვაქვს და ჰოსპიტალურ სექტორს შეუძლია პაციენტების რაღაც რაოდენობის მიღება, მაშინ ცოტათი რატომ არ ვუშვებთ მარწუხებს იმისათვის, რომ კორონავირუსი მართულად გავრცელდეს.

_ იმიტომ, რომ როგორც გვეუბნებიან მძიმედ არ დააწვეს ჰოსპიტალურ სექტორსო…

_ კარგი კითხვაა. მაშინ გვითხრან რა არის მძიმე დაწოლა და რა არამძიმე დაწოლა. ჯანდაცვის მინისტრი გვეუბნება, რომ 2200 სუნთქვის აპარატია, სხვა ოპერაციებიც ტარდება და სხვა პაციენტებსაც სჭირდებათ ეს აპარატები, მაგრამ როგორც ის აცხადებს, ათასი არის თავისუფალი. დღემდე მხოლოდ 11 პაციენტს დასჭირდა. ანუ 990 თუ თავისუფალია მაშინ შენ უნდა მისცე საშუალება მართულად გავრცელდეს, მთელი კაცობრიობა ამას ცდილობს. მესმის, რომ ეს რისკია, მაგრამ ამ რისკის არაღების შემთხვევაში მივიღებთ იმას, რომ ეკონომიკა ჩამოგვეშლება და ადამიანები რეალურად შიმშილის წინაშე აღმოჩნდებიან. მართვა ეს არის. მაშინ 2 წელი უნდა ვიყოთ სახლში შეკეტილები, სანამ ვაქცინის პრაქტიკაში გამოყენება არ მოხდება. რეალურად მართვა კი არ ხდება, არამედ თავის გადაზღვევა, რომ დარჩით სახლში, მაგრამ ეს ვეღარ აძლევს ადამიანებს საშუალებას, რომ საკვები იყიდონ.

_ ცოტა პოლიტიკური მიმართულებითაც შევხედოთ. თქვენ აღნიშნეთ, რომ სულზე მოუსწრო კორონავირუსმა „ქართულ ოცნებას“. ხომ არ დაინახეთ ის, რომ რეალურად დღეს „ქართული ოცნება“ ჩართულია საარჩევნო კამპანიაში და მხოლოდ ის ატარებს საარჩევნო კამპანიას, განსხვავებით ოპოზიციისგან?

_ რეალურად „ქართული ოცნება“ მუხანათურად იქცევა. მე ეს სიტყვა გამოვიყენე. უმანკო სახით საუბრობს, რომ ოპოზიციის წარმომადგენლებმა ხმა არ უნდა ამოიღონ ამ თემასთან დაკავშირებით. ვაცადოთ ექიმებს მუშაობაო, ექიმებს არავინ უშლის ხელს მუშობას, თავად ექიმებიც უნდა ეცადონ, რომ პოლიტიკაში ნაკლებად შემოვიდნენ. არ არის საჭირო დღეში ორჯერ პრესკონფერენციები საავადმყოფოებთან, რადგან ეს ავტომატურად იწვევს კითხვებს ჟურნალისტებისგან, მერე ამას მოყვება არაექიმური პასუხი. იმიტომ, რომ ექიმები არ არიან პოლიტიკოსები და ისინი არ არიან მიჩვეულები ჟურნალისტებთან მუშაობას. შესაბამისად, როდესაც პოლიტიკური შემცველობის კითხვა ისმება, ექიმები ავტომატურად ისეთ პასუხებს იძლევიან, რომ მერე ხდება ამაზე მთელი პოლიტიკური დისკუსიის აგება.  ამას ეფარება ხელისუფლება უკან და ამ დროს რეალურად თვითონ გაჩაღებული აქვს წინასაარჩევნო კამპანია.

გახსოვთ თქვენ დასაწყისში, როდესაც იყო კარგი ეპიდემიოლოგიური სურათი ფაქტობრივად ეკრანებიდან არ ჩამოდიოდნენ, იყო პრესკონფერენციები, რომ აი „ქართული ოცნება“ ამარცხებს ვირუსს. თავიდან ბოლომდე გამოიყენეს და დღემდე იყენებენ. რეალურად მათ აწყობთ, რომ რაც უფრო დაზაფრული მივა ხალხი არჩევნებამდე. წინასაარჩევნოდ გახსოვთ ხომ, რა მდგომარეობაც იყო?! „ქართულ ოცნებას“ რეიტინგში ჰქონდა საოცარი ვარდნა.

_ სოციალური პაკეტის 6 თვეზე გაწერაც ამაზე ხომ არ მიანიშნებს და აქაც ხომ არ დაინახეთ არჩევნების კონტექსტი?

_ ლოგიკურად და ლეგიტიმურად ჩნდება ეს კითხვა. როგორც კი ვხედავთ, რომ 6 თვეზე ხდება ამ სოციალური დახმარებების პაკეტის გაწელვა, ჩნდება კითხვა – რატომ არ ვეხმარებით ამ ადამიანებს უფრო სწრაფად, ერთჯერადად თუნდაც ან ორჯერადად და რა საჭიროა 6 თვეზე გაწელვა. ამიტომ, ბუნებრივია, რომ ეს კითხვები ჩნდება. არა მხოლოდ ეჭვი, არამედ ფაქტობრივად დადასტურებულად ებმევა ეს არჩევნების თემას.

_ როგორც მინიმუმ ხედვაა წარმოსადგენი, რატომ 6 თვე, რა პროგნოზირებას ეყრდნობა?

_ რა თქმა უნდა. ეს არის მთელი პრობლემა, რომ რეალურად ეს არ არის ეკონომიკური მდგომარეობის კრიზისიდან გამოყვანის გეგმა. სამწუხაროა, რომ ამ სოციალურ პაკეტებსაც დიდი ალბათობით გამოიყენებს ხელისუფლება თავის წინასაარჩევნო პერიოდისათვის. აქ მხოლოდ სოციალური პაკეტები არ არის. ჩემი აზრით, აქ უფრო მნიშვნელოვანი არის ის 2 მილიარდი, რომელზეც თქვეს, რომ იქნება გამოყოფილი კომპანიებისთვის, ოღონდ როგორ იქნება გამოყოფილი, რა მექანიზმით იქნება გამოყოფილი, ეს ჩვენ არ ვიცით. დარწმუნებული ვარ, რომ კომპანიებისთვის იქნება არაფორმალური შეთავაზებები, რომ თუ ისინი და მათი თანამშრომლები მხარს დაუჭერენ მმართველ გუნდს, მაშინ ისინი მიიღებენ ამ შეღავათებს.

_ რა გაძლევთ ამ რწმენას?

_ წინააღმდეგ შემთხვევაში, ახლავე უნდა იყოს დაფიქსირებული რა მექანიზმით კეთდება. მთავრობა ნახეთ რას აკეთებს – ამბობს, რომ რაღაც თანხები გაიცემა, მოდით ასე ვთქვათ, ეს თემა ჩამოკიდა. იქვე არ ამბობს, რა მექანიზმით. მარტივად რომ ვთქვა, ეს უპასუხისმგებლობაა. იქვე იბადება ეჭვი, რომ ხომ არ არის გამიზნული პოლიტიკური ხრიკებისათვის.

გამოვიდა ტრამპი და თქვა, რომ მცირე და საშუალო ბიზნესს ექნება ესა და ეს თანხა ამა და ამ მექანიზმითო. სხვათა შორის ძალიან საინტერესო მექანიზმია და მეც იგივეს ვთავაზობ მთავრობას, რომ მცირე და საშუალო ბიზნესს ჩვენც ამ სახით დავეხმაროთ. ეს გულისხმობს იმას, რომ როდესაც აძლევს მას გარკვეულ თანხას, აძლევ იმ დათქმით, რომ ეს არის დაბალპროცენტიანი სესხი, მაგრამ თუ ის შეინარჩუნებს სამუშაო ადგილების 3/4-ს ან 2/3-ს, მაშინ მას ეს სესხი გადაეცემა გრანტად. ანუ აღარ ექნება პროცენტი გადასახდელი. ანუ მისცე სტიმული თანამშრომლების შესანარჩუნებლად. ამ შემთხვევაში მთავარი არის ადამიანების შემოსავალი და ამაზე უნდა იყოს გათვლა. საქართველოში კი გვითხრეს, რომ გვაქვს 2 მილიარდი და ვნახოთ აბა რომელი იქნებით ჭკვიანად და იმ კომპანიებს გადაუნაწილებენ ამ თანხებს. როდესაც მთავრობა ხარ და იქვე არ ამბობ რა მექანიზმით გასცემ ამ თანხას, მერე უკვე კითხვა იბადება. თუ მთავრობა ამას არ აპირებს, მაშინ ახლავე უნდა თქვას მექანიზმი.

ავტორი: იაგო ნაცვლიშვილი

მსგავსი სიახლეები
კომენტარები
იტვირთება...

ეს ვებ – გვერდი იყენებს cookie– ს თქვენი გამოცდილების გასაუმჯობესებლად. ვეთანხმები დეტალურად