„დავით გარეჯთან დაკავშირებით სიმართლე აუცილებლად გაირკვევა“ – ინტერვიუ კარტოგრაფ თენგიზ გორდეზიანთან

დავით გარეჯთან დაკავშირებით საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ საზღვრის დელიმიტაციისა და დემარკაციის სამთავრობო კომისიის თავმჯდომარეს ივერი მელაშვილსა და კომისიის წევრ ნატალია ილიჩოვას ბრალი წაუყენა საქართველოსთვის საზიანო გადაწყვეტილების მიღებისთვის, რამაც კითხვები წარმოშვა. მაშინ, როდესაც ეს კომისია იყო შექმნილი, ამავე პერიოდში პროფესიონალი კარტოგრაფების ჯგუფიც იყო შექმნილი, რომელიც სრულიად დამოუკიდებლად მუშაობდა.

ექსპერტთა ჯგუფის წარმომადგენელი, თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი თენგიზ გორდეზიანი „აიპრესთან“ ინტერვიუში საუბრობს, რომელიც ამბობს, რომ კომისიამ მაშინ გამოიყენა 1:500 000 მასშტაბის რუკა, რაც მისი აზრით სწორი არ იყო. უნდა დაეკისროს თუ არა პასუხისმგებლობა ივერი მელაშვილს, ამაზე ამბობს, რომ ეს მის კომპეტენციას სცილდება და აღნიშნავს, რომ მას იცნობს, როგორც პროფესიონალს.

_ თქვენ ხართ ერთ-ერთი ექსპერტი, რომელმაც შეისწავლეთ ეს საკითხები და მაინტერესებს რა გარემოებები იკვეთებოდა მაშინ? დღეს ატრიალებენ განცხადებებს, მაგალითად მაშინდელი საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილის ნინო კალანდაძის, რომელიც ამბობდა, რომ ეს კონკრეტული ტერიტორია საბჭოთა კავშირის დროიდან არ იმყოფებოდა საქართველოს საზღვრებში. თქვენ რა შეისწავლეთ და რა გამოიკვეთა მაშინ?

_ იმის თქმა, რომ საბჭოთა კავშირის დროს ეს ტერიტორია საქართველოს არ ეკუთვნოდა, ეს არის აბსოლუტური აბსურდი. ვინც არ უნდა თქვას, იქნება ის სახელმწიფო მოხელე, აკადემიკოსი თუ ლაბორანტი, სკოლის მოწავლე თუ გეოგრაფიის მასწავლებელი, ამას მნიშვნელობა არ აქვს. ეს არის აბსურდი. რასაკვირველია ეს ტერიტორია საქართველოს ეკუთვნოდა, მაგრამ საბჭოთა კავშირის არსებობის დროს საზღვრებზე აქცენტი არ კეთდებოდა. იმიტომ, რომ ეს იყო ერთიანი სახელმწიფო – საბჭოთა კავშირი. საბჭოთა რესპუბლიკებს შორის ზღუდე, როგორც საზღვარი არ არსებობდა. მხოლოდ რუკაზე იყო დატანილი და რუკები რასაც გვეუბნება, იმას უნდა დავუჯეროთ ჩვენ. რუკები არის კარტოგრაფიული ნაწარმოები, რომელიც არის ისტორიულ-კარტოგრაფიული წყარო. თუ გვინდა, რომ დავიჯეროთ, უნდა გავაანალიზოთ რუკების მიხედვით. თუ არ გვინდა, უნდა დავანებოთ ამ საქმეს თავი.

შექმნილი იყო ექსპერტთა ჯგუფი, სადაც მე მიწვეული ვიყავი ერთ-ერთ ექსპერტად. სამხარაულის ბიუროში ვმუშაობდით ჩვენ. მე ვიყავი თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტიდან. მე ვარ კარტოგრაფი, ამ დარგის პროფესორი და უნივერსიტეტში ვასწავლი ამ დარგს 34 წელია.

_ ალბათ გექნებოდათ თქვენ კომუნიკაცია კომისიის წევრებთან და რატომ ვერ დაადგინა ეს საკითხი კომისიამ? თქვენ ბრძანეთ, რომ უნდა ვიხელმძღვანელოთ რუკითო. რატომ ვერ იხელმძღვანელა კომისიამ ამ რუკით და ვერ დაადგინა ეს საკითხი?

_ კომისიის წევრებთან მე კომუნიკაცია არ მქონია, მაგრამ ეს 1:200 000იანი რუკა, რომელიც საქართველოში იყო და ეს არის ასლი, ეს არ არის დედანი. მის მონაკვეთზე, სადაც არის დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსი, იქ არის გატარებულია ხაზი ფერადი ფანქრით ან ფლომასტრით. კიდევ სამი ფერის ხაზია გატარებული. პრინციპში რასაკვირველია საზღვარი ჩანს, რომელიც სპეციფიკური კარტოგრაფიული ნიშნით არის დატანილი, მაგრამ შესაძლოა ეს გამხდარიყო მიზეზი, რომ დაეწუნებინა იმ ყოფილ კომისიას ეს რუკა, თორემ რასაკვირველია ეს არის ზუსტი ტოპოგრაფიული რუკა 1938 წელს გამოცემულ-დაბეჭდილი. დაგეგმილია 1936-37 წლებში. ეს არის ე. წ. ენკავედეს რუკა, რომელიც შედგენილია 1936 წლის კონსტიტუციის მიხედვით, სადაც დადგინდა ყველა რესპუბლიკას შორის საზღვარი. ამიტომაც, სახელმძღვანელოდ რასაკვირველია ეს 1:200 000-იანი რუკა უნდა გამოვიყენოთ.

რაც შეეხება კომისიას, სიმართლე გითხრათ არ ვიცი. მე არ მქონია კონტაქტი ყოფილ კომისიასთან, მაგრამ ჩემი ვარაუდით, შესაძლოა ეს გამხდარიყო მიზეზი, რომ რადგანაც სასაზღვრო მონაკვეთი, რომელიც არის დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსის არეალში, კარგად შეიძლება არ ჩანდა. პრინციპში ჩანს, მაგრამ შესაძლოა საეჭვოდ გახადეს, რომ რაღაც ხაზებია გადასმული. ამიტომ გამოიყენეს 1:500 000-იანი მასშტაბის რუკა, რომლის გამოყენებაც არ არის სწორი. იმიტომ, რომ 1:500 000-იანი რუკა ეს არის კედლის რუკა, რომელიც არის ერთიანი ამიერკავკასიის ადმინისტრაციული დაყოფის რუკა, სადაც ნაჩვენებია მხოლოდ საქართველო-სომხეთი-აზერბაიჯანს შორის საზღვრები. შიდა ადმინისტრაციული დაყოფა არცერთ რესპუბლიკაში არ არის. არის ჩრდილო კავკასიის სუბიექტები, ჩრდილო ოსეთის, ჩეჩნეთ-ინგუშეთის (როგორც ეს სსრკ-ის დროს მოიაზრებოდა ერთ ავტონომიურ რესპუბლიკად), დაღესტნის ავტონომიური რესპუბლიკა და ა. შ.

რასაკვირველია ამ რუკის გამოყენება არ იყო მიზანშეწონილი. შეიძლება კომისიამ ასე ჩათვალა, რომ ეს რუკა უნდა გამოეყენებინათ.

_ აქედან გამომდინარე, რაზეც საუბრობთ, ივერი მელაშვილის პასუხისმგებლობის საკითხს ხედავთ?

_ ეგ უკვე ჩემი კომპეტენცია არ არის. ვიცი, რომ ეს კაცი ამ საქმის პროფესიონალია. ის არ არის კარტოგრაფი, სპეციალობით მიწათმომწყობია, მაგრამ ასაკოვანი კაცია და დარწმუნებული ვარ, რომ ასეთ საკითხებში კომპეტენტურია. რატომ არ ჩათვალა ბატონმა ივერიმ და კომისიის სხვა წევრებმა 1:200 000-იანი რუკის გამოყენება, ამაზე პასუხის გაცემა გამიჭირდება.

_ რა მოლოდინი გაქვთ, გაირკვევა საბოლოოდ სიმართლე?

_ აუცილებლად.

შექმნილი იყო ექსპერტთა ჯგუფი, სადაც მე მიწვეული ვიყავი ერთ-ერთ ექსპერტად. სამხარაულის ბიუროში ვმუშაობდით ჩვენ. მე ვიყავი თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტიდან. მე ვარ კარტოგრაფი, ამ დარგის პროფესორი და უნივერსიტეტში ვასწავლი ამ დარგს 34 წელია. მე ვმონაწილეობდი სამხარაულის ექსპერტთა ბიუროში, სადაც ექსპერტად ვიყავი მიწვეული.

ჩემს გარდა ასევე იყვნენ მოწვეულები სხვა ცნობილი პროფესორები და კარტოგრაფები: რევაზ თოლორდავა – სოხუმის უნივერსიტეტის პროფესორი, რომელსაც დიდი მოცულობის სამუშაო აქვს ჩატარებული საზღვრებთან დაკავშირებით; ზურაბ ლაოშვილი – ტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორი; საჯარო რეესტრის ძალიან გამოცდილი კარტოგრაფი გიორგი მდელური, რომელიც ასაკოვანი კაცია და გამობრძმედილია ამ მიმართულებით. ის საკმაოდ კომპეტენტურია. და ასევე ორი ახალგაზრდა კაცი თავდაცვის სამინისტროდან და შსს-დან, რომლებიც ასევე კომპეტენტურები არიან.

_ იმ პერიოდში ამ ექსპერტთა ჯგუფს არ გქონდათ კოორდინაცია კომისიასთან?

_ არავითარი. ეს ექსპერტთა ჯგუფი აბსოლუტურად დამოუკიდებლად მუშაობდა. ჩვენ დაახლოებით 2 კვირის განმავლობაში ვმუშაობდით. ჩვენ არავითარი კონტაქტი არ გვქონია არც ყოფილ კომისიასთან და არც ახლანდელთან, რომელიც განახლებულია.

_ ხომ არ ფიქრობთ, რომ უნდა ჰქონოდა კომისიასა და ექსპერტთა ჯგუფს რაღაცა სახის კოორდინაცია, რათა შეეჯერებინათ რაღაც საკითხები?

_ არა მგონია. ექსპერტთა ჯგუფი ეს იყო პროფესიონალი კარტოგრაფებისგან შემდგარი ჯგუფი, რომელსაც აუცილებლად დამოუკიდებლად უნდა ემუშავა, ყოველგვარი კონტაქტებისა და კონსულტაციის გარეშე.

_ რეკომენდაციებსაც არ აწვდიდით კომისიას?

_ არა. ეს კითხვები დასმული იყო პროკურატურისგანაც და პროკურატურის კითხვებს ვუპასუხეთ ჩვენ ერთი აზრით. რასაკვირველია მსჯელობა მიდიოდა, დასკვნა მივიღეთ და ამაზე ვუპასუხეთ პროკურატურის კითხვებს. ახლა თქვენ რა კითხვებიც გებადებათ, პროკურატურიდანაც ეგ კითხვები იყო დასმული და გავეცით პასუხები.

სტატიის ავტორი იაგო ნაცვლიშვილი
მსგავსი სიახლეები
კომენტარები
იტვირთება...

ეს ვებ – გვერდი იყენებს cookie– ს თქვენი გამოცდილების გასაუმჯობესებლად. ვეთანხმები დეტალურად